Çerkezköy

Tarihçe

(Kaynak: Çerkezköy Belediyesi Web Sitesi)

 Çerkezköy coğrafyasında ilk kurulan köyün, Çerkezköy mü yoksa Türbedere mi olduğu yönünde değişik görüşler bulunmaktadır. Atatürk İlköğretim Okulu bahçesinde olan türbe nedeniyle, Çerkez yerleşiminin öncesinde ve sonrasında dere yatağının olduğu bölge Türbedere diye adlanıyordu. Bugün Çerkezköy’de yaşayan bazı vatandaşların elinde, Çerkez göçleri öncesi döneme ait Türbedere kayıtlı tapuların bulunması, burada 1863 öncesine,  1847-1848 yıllarına uzanan bir yaşamın bulunduğu göstermektedir. Her ne kadar Çerkez göçü öncesi Türbedere’de bir yaşam olsa da, burada yaşayanların kaç hane olduğu, nüfusu ve kimlikleri hakkında net bir bilgiye ulaşılmış değildir.

Başbakanlık Osmanlı Arşivleri’nde, Fon Kodu HH.d… Gömlek No.su 17434 olan belgede, “Çerkes karyesinde Türbedere’de yapılacak olan inşaatın keşif bedeli” ibaresi olması, Türbedere’nin öncelikli olarak bir mevki adı olduğunu gösteriyor. Osmanlı-Rus Savaşı sonrası yeni göçlere açılmasıyla bu yerleşim yerinin adı, 1878-1911 yılları arasında Türbedere olarak geçmiş, 1888-1907 yılları arasında da Türbedere’nin statüsünün, Türbedere yöresi, Türbedere Köyü ve Türbedere Nahiyesi olarak tanımlandığı söylenebilir.

Geçmişten bugüne aktarılanlar ve ortaya çıkan belgelere dayanarak yapılan incelemelerde, Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından bu coğrafyada aslında iç içe geçmiş 3 köyün varlığından söz edilmektedir. Birincisi, bugünkü Çerkezköy Belediyesi ile türbenin olduğu Atatürk İlköğretim Okulu’nun çevresindeki Çerkezköy, ikincisi dere yatağı çevresindeki Türbedere ve üçüncü olarak da Garnizon Komutanlığı’nın olduğu yerdeki Yeniköy. Bu üç köyün varlığı 1911 yılında bu yerleşim yerinin nahiye ve belediye olmasını sağlamış, ilk Belediye Başkanı Molla Mehmet Efendi ve beraberindekilerin bölgenin isminin Türbedere olarak kalıcılığının sağlanması isteğini de Edirne Valiliği kabul etmemişti. Edirne Valiliği’nin kararından sonra bu yerleşim yerinin ismi, Çerkezköy olarak kalıcı olmuştur.                 
Çerkezköy, 26 Ekim 1912 ile (Bazı kaynaklara göre ise de Kasım ayı başında) 30 Haziran 1913 tarihleri arasında Bulgar işgaline, 23 Temmuz 1920 ile 30 Ekim 1922tarihleri arasında Yunan işgaline uğradı.

Kuruluşundan beri Çorlu’ya bağlı olan Çerkezköy, 1914 yılında Kırkkilise’nin Saray Kazasına bağlandı. 15 Ekim 1923 yılında Saray ile birlikte Tekirdağ’a bağlanan Çerkezköy, 1 Nisan 1958’de İlçe yapıldı ve Kaymakamlığına da Yusuf Ziya Doğan atandı.

Nüfus

Çerkezköy İlçesi, idari yönden 12 mahalle ( İstasyon, Fevzi Paşa, Gazi Mustafa Kemal Paşa, Gazi Osman Paşa, Cumhuriyet, Fatih, Bağlık, Yıldırım Beyazıt, Veliköy, Kızılpınar Atatürk, Kızılpınar Gültepe, Kızılpınar Namık Kemal  ),  oluşmaktadır.  İlçe nüfusu aşağıda gösterilmektedir.  

Yıllara Göre Çerkezköy Nüfusu

Not: Veriler TUİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından Nüfus Sayımı Sonuçlarından alınmıştır.

Ulaşım

Çerkezköy’e ulaşım, karayolu ve demiryolu ile yapılmaktadır. Çerkezköy ilçesi, Kınalı Ayrımı - Çerkezköy - Çorlu yolu ile Çerkezköy - Saray - Vize - Kırklareli yollarının kavşak noktasında bulunmaktadır. Ayrıca Beyciler-Çerkezköy bağlantı yolu ile TEM’e bağlanmaktadır. Çerkezköy için önem taşıyan TEM bağlantı yolu, ilçenin İstanbul metropolü ile ilişkisini kuvvetlendirmektedir. Çerkezköy ilçesinin, Tekirdağ il merkezi ile bağlantısı Çerkezköy – Çorlu – Tekirdağ karayolu ile sağlanmaktadır. Çerkezköy ilçesinde demiryolu bağlantısı İstanbul – Edirne – Avrupa demiryolu ile sağlanmaktadır. Çerkezköy istasyonu önemli ihracat istasyonlarından biridir. Ayrıca İstanbul – Çerkezköy elektrikli banliyö hattında 1996’dan beri yolcu taşınmaktadır. İlçedeki deniz yolu bağlantısı, Tekirdağ limanı ile ilişkilidir.

Ekonomik Yapı

İŞ VE EKONOMİ

Çerkezköy ilçesinin ekonomik yapısı 1970’li yıllara kadar tarıma dayanmaktaydı. Bu ürünlerin başlıcaları tahıllar ve sanayi bitkileriydi. Bugün tarımla uğraşan kişi sayısı toplam nüfusun % 15’ini oluşturmaktadır. Çerkezköy ilçesi bugün Türkiye’nin en büyük sanayi merkezlerinden biri haline gelmiştir. Çerkezköy’ün gelişmesi Bakanlar Kurulu’nun 1971 yılında 7/350 sayılı kararıyla “ Kalkınmada Öncelikli Yöreler ” kapsamına alınması ile başlar. İstanbul metropolitan planı dahilinde, Çerkezköy’ün bir alternatif olarak benimsenmesi ve Çerkezköy’ün coğrafik, jeolojik, hidrografik, iklim, toprak, bitki örtüsü, zirai, ticari, ekonomik ve sinai durumları da etüt edildikten sonra Bakanlar Kurulu’nun 29.03.1973 tarih ve 7/6177 sayılı kararnamesiyle Çerkezköy’de Organize Sanayi Bölgesi kurulması kabul edilmiştir. Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi’nin yönetsel ve sosyal tesisleri 1977 de tamamlanmıştır.Çerkezköy’de sanayi kuruluşları: Tekstil, kauçuk plastik, boya – kimya, metal – makine, gıda, sağlık, maden, ağaç, elektronik ve beyaz eşya, inşaat malzemeleri, kırtasiye ve otomotiv sektöründe yoğunlaşmıştır.

İlçenin Sanayi ve Ticaret Durumu

İlçenin genel ekonomik yapısı sanayi ağırlıklıdır. Tarımla uğraşan aile sayısı 1200 civarındadır. Bu, nüfusun %5’ini oluşturmaktadır.

Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi 29.03.1973 tarih ve 7/6177 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1975 yılında kurulmuş, tahsis edilen arazi 4.550.215 m2 olup, 3.564.665 m2 ‘lik kısmına 143 adet çeşitli büyüklüklerde parsel oluşturularak 119 sanayiciye tahsis edilmiştir. Kalan 958.560 m2 ‘lik kısım, yolları ve yeşil alanları kapsamaktadır. Bölgeye gösterilen yoğun ilgi ve talep üzerine bölgeye sınır olan 8.000.000 m2 ‘lik alan 15 Ekim 1990 tarihli Devlet Planlama Teşkilatı onayı ile tevsii alanı olarak bölgeye ilave edilmiştir. 8.000.000 m2 ‘lik bu alan 42 ada ve 285 parsel şeklinde oluşturulmuştur.

1990 yılında Anorganize Sanayi Bölgesi’nde bulunan 800 ha’lık alan, mevcut Organize Sanayi Bölgesi ile birleştirilmiştir. Böylece Adana’daki 1500 ha’lık Organize Sanayi Bölgesi’nden sonra 1.250 ha’lık arazisi ile Türkiye’nin ikinci büyük Organize Sanayi Bölgesi durumuna gelmiştir.

Çalışmalarını İl Özel İdaresi, Çerkezköy Belediyesi ve Çerkezköy Sanayiciler Derneğinin oluşturduğu “Müteşebbis Teşekkül Heyeti” öncülüğünde bir süre sürdüren Çerkezköy Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü, 4562sayılı Organize Bölgeleri Kanunu’na dayanılarak organik yapısını yeniden oluşturarak, Tekstil, Kauçuk-Plastik, Kimya, Metal ve İlaç sanayinin ağırlıkta olduğu ve bu sektörlerde yaklaşık 40.000'i aşkın kişinin istihdam edildiği, dolayısıyla sanayicilerimizin yeni yatırımlar yapabilmek için çaba gösterdikleri bölgede faaliyetlerini sürdürmektedir.

Bölgedeki sanayi kuruluşlarında bulunan sanayi tesislerinin genel karakteristiği tekstil ağırlıklı olup, kauçuk-plastik, madeni eşya, metal boya, ilaç ve oto sanayi diğer belirgin alanlardır.

İlçemiz merkezinde sanayide ortalama 340 Milyon Kwh, şehir ve konutlarda 102 Milyon Kwh civarında elektrik enerjisi tüketilmektedir. Öte yandan özel sektör tarafından doğalgaz tüketilerek 730 Milyon Kwh, elektrik üretilmekte ve büyük oranda sanayimizin hizmetine sunulmaktadır.

24/03/2006 tarihi itibariyle, Çerkezköy Ticaret ve Sanayi Odası’na kayıtlı faal üye sayısı 1.552’dir. Bu üyelerin 470’i şahıs firmaları, 1.082'si tüzel kişilerden oluşmaktadır. Bu tüzel kişilerden 1'i Şirket, 2’si Kolektif Şirket, 768’i Limited Şirket, 214'ü Anonim Şirket, 4’ü Kooperatif, 41'i Yapı Kooperatifi, 29'u Motorlu Taşıtlar Kooperatifi, 2’si Esnaf ve Kefalet Kooperatifi, 2’si Tüketim Kooperatifi, 1’i Tarımsal Kalkınma Kooperatifi, 3’ü Sulama Kooperatifi, 2’si Tarım Satış Kooperatifi ve 12’sini diğer kuruluşlar oluşturmaktadır

28/04/2009 tarihi itibariyle Çerkezköy Esnaf ve Sanaatkarlar Odası’na kayıtlı üye sayısı ise 2.085’dir. Bu üyelerin mesleki gruplara göre tasnifi ise şöyledir; Kahveci, Çay Ocağı ve Lokal İşl. 286, Büfeci ,Tekel Bayii ,Bakkal - Şarküteri ve Market 541, Seyyar Pazarcı 130, Tuhafiye - Mefruşat ve Konfeksiyon 80, Lokanta ve Köfteci 59, Berber 90, Pastahane - Kafeterya - Fast Food, İnternet cafe işletmeciliği 128, Elektrik Tesisatçısı ve malzeme satışı 35, Hediyelik Eşya Satışı 65, Demir Doğrama ve Kaynakçı 16, Temizlik Malzeme Satışı 25, Marangoz Mobilya İmalatı 29, İnşaat Malzemeleri Satışı Nalbur 15, Terzi 17, Oto Motor Tamiri 21, Elektrikli Ev Alet. Tamir ve Satışı 14, Kuaför 38, Oto Kaporta Tamiri 18, Oto Lastik Tamiri 16, Kırtasiye 13, Oto Elektrikçi 15, Parfümeri 10, Fotoğrafçı 10, Emlak Komisyoncusu 8, Fırıncı 9, Mobilya Satışı 10, Havlu Satışı 30 ve diğer 357'dir.

Tarım

Çerkezköy’ün ekonomik yapısı 1970’li yıllara kadar tarıma dayanmaktaydı ama bugün sanayinin gelişmesi ve sanayinin taşıdığı nüfus sebebiyle tarımla uğraşan nüfus toplam nüfusun % 15’ine düşmüş durumdadır. İlçenin yer yer orman, tarım ve mera alanı olarak kullanılan topraklarında yetiştirilen başlıca ürünler; buğday ve ayçiçeğidir. Hayvancılık da yapılan ilçede az miktarda sığır ve koyun yetiştirilmektedir.